Trang chủ » Làng giao lưu ý tưởng quạt công nghiệp

Làng giao lưu ý tưởng quạt công nghiệp

(Ngày đăng: 01-12-2014 07:09:22)
Múa giáo cờ, giáo quạt công nghiệp đã giành Huy chương Vàng tại Hội diễn toàn quốc năm 1956 và tại Liên hoan tiếng hát dân ca Việt Nam do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức vào tháng 5/2009. Tại đây, múa giáo cờ, giáo quạt một lần nữa trình làng và để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng công chúng.

Theo dân gian, điệu múa này do công chúa con vua Trần Duệ Tông là bà Trần Thị Quý Minh sáng tạo nên. Vì chống lại việc kết hôn nội tộc, bà bỏ kinh thành về phía Đông của phủ Long Hưng rẽ lau lập ấp, dựng làng. Bà dạy dân chúng làm ruộng nương, kéo sợi tạo nên một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Cho đến một ngày, trên dòng sông Đọ có rất nhiều cây gỗ lạ trôi về phía làng, các cụ chánh, lý cùng dân chúng vớt lên dựng đình Thượng Liệt (bây giờ). Trong một cuộc dạo chơi trên sông, bà Minh nhặt được một cái tráp, trong đó có những bài nhạc cổ. Khi đó bà mới sáng tạo ra những điệu múa dựa theo tích Chiêu Quân cống Hồ, dạy cho dân làng những lúc nông nhàn.

“Chỉ gái đồng trinh“,gái làng mới được tham gia múa biểu diễn vào ngày hội làng g (11-12 tháng Giêng) và ngày giỗ Đức Thánh vào tháng 4 âm lịch”, bà Nguyễn Thị Thơi, 76 tuổi tâm sự. Chính vì lẽ đó mà hầu hết những phụ nữ trong làng đều biết múa giáo cờ, giáo quạt công nghiệp. Dân làng có câu cửa miệng rằng: “Không biết múa không phải con gái làng Giắng”.

Trước ngày hội một năm, dân làng sẽ bầu chọn ra hai bà thợ là phụ nữ cao tuổi mẫu mực, lưu giữ những điệu múa cổ của làng. Bà thợ đứng ra dạy múa cho các cô gái từ 6- 13 tuổi. Truyền dạy từng lớp múa, cấp múa cho các cô lèn, nhất là đối với những cô mới tham gia. Các cô lèn tập múa tay không ở nhà bà thợ, quạt và cờ chỉ dùng khi múa ở đình. Khi múa xong, thì vứt cờ và quạt xuống giếng Thiên Thanh, không được mang về nhà, nếu hôm sau còn múa nữa thì sắm quạt công nghiệp mới, cờ mới. Khi tập luyện, các vị chức sắc của làng sẽ đến đôn đốc, tuyển chọn các cô múa giỏi vào đội múa.

Tham gia múa giáo cờ, giáo quạt, đội múa có thể lên tới 50-70 người, nhưng có cấp múa chỉ 2 người hoặc 4 người tham gia.

“Tuy nhiên ngày nay đã có thay đổi, những phụ nữ làng khác, đã có gia đình, đều được tham gia múa. Tiêu chuẩn chọn bà thợ cũng thoáng hơn, họ có thể là người nơi khác đến sinh sống tại làng và không phải nuôi các cô lèn như trước nữa”, ông Bùi Văn Sâm, 76 tuổi, Trưởng ban nghi lễ khu di tích đình Thượng Liệt cho biết.

Những báu vật nhân văn sống

Để những nét đặc sắc của điệu múa giáo cờ, giáo quạt được lưu giữ, phải kể tới công lao của bao thế hệ nghệ nhân làng Giắng, những báu vật nhân văn sống đời nối đời giữ lửa truyền thống của làng.

Một cấp múa giáo cờ, giáo quạt công nghiệp.

Chính vì niềm tự hào về điệu múa cổ, đội múa làng đã đưa múa giáo cờ, giáo quạt vượt qua khỏi mái đình làng. Những điệu múa cổ đã đến với gần 20 nước ở châu âu, châu úc, châu Mỹ... và được bạn bè quốc tế đón nhận nồng nhiệt, với tình cảm ưu ái đặc biệt.

Tiếp chuyện với những nghệ nhân trong làng mới biết, múa giáo cờ, giáo quạt đã ăn sâu vào tiềm thức mỗi người. Ở độ tuổi “xưa nay hiếm”, nghệ nhân Nguyễn Thị Thắng, 84 tuổi bồi hồi nhớ lại: “Khi được chọn vào đội múa, tôi vui vô cùng, thấy mình thật vinh hạnh, chỉ mong sao tới hội làng thật nhanh để được múa, hát”.

Chiến tranh loạn lạc đã khiến nhiều gia đình phải ly tán, nhưng không vì thế mà bà Thắng quên đi những điệu múa. Mỗi khi rảnh rỗi bà lại tập múa một mình, để không bị quên những động tác khó, sao cho múa thật đẹp, nhịp nhàng, uyển chuyển. Hoà bình lập lại, người dân làng Giắng lại trở về quê hương, hội làng và múa giáo cờ, giáo quạt được khôi phục.

“Những điệu múa khó trong 36 cấp múa phải kể đến điệu: Nhất quấn lân, nhị quấn lân, lòng ta cật ta - lòng ta cật người, diễn hoa cài cố”, bà Thơi kể lại. Hiện, múa giáo cờ, giáo quạt chỉ phục dựng được 20 cấp, phần vì nhiều điệu múa khó, phần do tuổi tác, sức khoẻ các nghệ nhân không ổn định, ngay cả những cấp múa đang được biểu diễn cũng được giản lược đi nhiều.

Hơn 60 năm gắn bó với điệu múa, qua bao thăng trầm vất vả, nhưng với tâm huyết muốn giữ bằng được ngọn lửa truyền thống của quê hương, cụ Trần Thị Gái, 80 tuổi cùng một số nghệ nhân khác trong làng vẫn tranh thủ lúc học sinh nghỉ hè, động viên các cháu ra sân đình để truyền dạy những cấp múa, uốn nắn cho các cháu từng động tác sao cho thật mềm mại.

Bà Thơi, bà Gái tuy tuổi tác đã cao nhưng vẫn đau đáu một nỗi niềm, làm sao truyền dạy cho lớp trẻ càng nhiều kinh nghiệm, hiểu biết của mình về múa giáo cờ, giáo quạt càng tốt. Họ mang trong mình ngọn lửa đam mê nghệ thuật truyền thống. Có lẽ chính ngọn lửa ấy đã giúp các cụ khoẻ.

Chia tay những người phụ nữ phúc hậu và chất phác, trong tôi hiện lên những ánh sáng hy vọng điệu múa giáo cờ, giáo quạt công nghiệp sẽ được các thế hệ làng Giắng lưu giữ.